Talennet Albanees

• Home
• Over het Albanees
• Albanië
• Alfabet
• Woordenboeken
• Woorden en zinnen
• Grammatica
• Taalcursussen
• Opleidingen
• Oefeningen
• Voorbeeldteksten
• Literatuur
• Forum
• Contact
• Talennet
• Links
• Zoeken

 

Over het Albanees

 

 

Landen waar Albanees gesproken wordt:	Albanië, Macedonië, Kosovo, Griekenland, Montenegro en Servië.
Het Albanees is een officiële taal in:	Albanië, Kosovo en Macedonië. Erkend als minderheidstaal in Servië en Montenegro.
Aantal moedertaalsprekers:	Rond de 7.600.000
Eigen benaming:	Shqip, of voluit: Gjuha Shqipe (De Albanese taal).
Alfabet:	Romeins, vroeger bestonden er andere schriften.
Aantal letters in het alfabet:	36 (Van A tot Zh)
Regulering: (Van spelling, etc.)	Akademia e Shkencave e Shqiperise (De Albanese WetenschapsAcademie)
Classificatie: (Taalfamilie)	Indo-Europees ---> Albanees
Dialecten	Gegisch (Gheg) en Toskisch (Tosk).
Albanees is sterk verwant aan:	Illyrisch (een taal uit de oudheid).
Albanees is in mindere mate ook verwant aan	Grieks en Armeens.
Het Albanees is een verre verwant van:	Russisch, Latijn, Nederlands, Iers, Perzisch, Hindi en Litouws.

 

 

 

 

Over het Albanees

 

Verwantschap met andere talen
Het Albanees vormt een eigen tak van de Indo-Europese taalfamilie, de taalfamilie waartoe de meeste Europese en veel Aziatische talen behoren. De verschillen tussen Albanees en andere Indo-Europese talen zijn aanzienlijk groter dan de verschillen tussen andere Indo-Europese talen onderling. Pas in 1850 werd aangetoond dat het Albanees een Indo-Europese taal is. De meest naaste verwanten onder de levende talen zijn het Grieks en het Armeens.

 

Oorsprong en geschiedenis
De vroegste Albanese teksten stammen uit de 15e eeuw. Over het Oud-Albanees is weinig bekend. Volgens sommige taalkundigen is het Albanees het moderne overblijfsel van het Illyrisch, een taal die in de klassieke oudheid gesproken werd en die in de Vroege Middeleeuwen uitgestorven zou zijn. Over het Illyrisch is echter te weinig bekend. Deze theorie kan dan ook niet bewezen worden. Een aantal woorden in het Albanees en het Illyrich tonen echter een opvallende gelijkenis:

Illyrisch	Albanees	Nederlands
mal	mal	berg
bardi	bardhë	wit
drenis	dre	hert
delme	dele	schaap
dard	dardhë	peer
ulc	ujk	wolf

 

Dialecten
Het Albanees kent twee hoofddialecten. Het Gheg wordt in het noorden van Albanië, in het noorden van Macedonië en in Kosovo gesproken. Het Tosk wordt gesproken in het zuiden van Albanië en in Griekenland. Het Tosk is de norm voor het standaard geschreven Albanees.

 

Alfabet
Het Albanees wordt geschreven in het Latijnse alfabet. Vroeger werd het Albanees ook in andere schriften geschreven, zoals het Griekse, Cyrillische (In voormalig Joegoslavië) en het Arabische schrift. In de 18e en 19e eeuw werden er pogingen ondernomen het Albanees van een uniek eigen alfabet te voorzien. Deze schriftsystemen, het Elbasanalfabet en het Beitha Kukju-alfabet hebben echter nooit vaste voet aan de grond gekregen.

 

Tekst en literatuur
De vroegste teksten van het Albanees dateren uit de 15e eeuw. Door de expansie van het Ottomaanse Rijk in de 16e eeuw vluchtten veel Albanese intellectuelen naar Italië. Marin Barleti en Gjon Gazulli schreven daar onder invloed van de Renaissance werken over religie, geschiedenis en filosofie. Het eerste boek in het Albanees is Meshari van Gjon Buzuku. Het is een vertaling van de belangrijkste delen van de katholieke liturgie in het Albanees. Daarmee deed Buzuku voor het Albanees wat Luther voor het Duits deed.
De twee grootste schrijvers uit de 19e-eeuwse Romantiek zijn Jeronim de Rada en Naim Frashëri.
De bekendste hedendaagse schrijver is Ismail Kadare. Veel van zijn werk is in het Nederlands vertaald.

 

Wetenschap
Albanologie is de naam van de wetenschap die zich bezighoudt met de studie naar het Albanese volk en zijn cultuur, taal en literatuur. De belangrijkste centra zijn de universiteiten van Tirana en Pristina.
Aan de Universiteit Leiden werd Albanees tot een aantal jaren terug gedoceerd als bijvak binnen de opleiding Vergelijkende Indo-Europese Taalwetenschappen. Op dit moment wordt Albanees niet meer door de universiteit aangeboden. De bibliotheek van de Universiteit Leiden heeft nog wel een collectie boeken op het gebied van de Albanese taal- en letterkunde.